Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια στη γάτα: σημάδια και φροντίδα

Τι συμβαίνει στην καρδιά

Η αριστερή κοιλία είναι ο ισχυρός θάλαμος που αντλεί το αίμα προς τον υπόλοιπο οργανισμό. Στην HCM τα τοιχώματά της παχαίνουν και χάνουν την ελαστικότητά τους. Ο χώρος στο εσωτερικό της μικραίνει και ο θάλαμος δεν μπορεί να χαλαρώσει και να γεμίσει σωστά ανάμεσα στους παλμούς. Οι γάτες μπορεί επίσης να εμφανίσουν άλλους τύπους μυοκαρδιοπάθειας, όπως την περιοριστική και τη διατατική μορφή, αλλά αυτοί είναι λιγότερο συχνοί.

Στη συνέχεια το αίμα συσσωρεύεται πίσω στον αριστερό κόλπο, τον θάλαμο που βρίσκεται πάνω από αυτήν. Με τον καιρό ο κόλπος διατείνεται και μεγαλώνει. Η πίεση στα αιμοφόρα αγγεία των πνευμόνων αυξάνεται και μπορεί να διαρρεύσει υγρό μέσα στους πνεύμονες ή στη θωρακική κοιλότητα γύρω τους. Αυτό είναι η συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια.

Ένας μεγάλος αριστερός κόλπος διευκολύνει επίσης τον σχηματισμό θρόμβων αίματος μέσα στην καρδιά. Ένας θρόμβος που αποσπάται μπορεί να ταξιδέψει μέσα από τις αρτηρίες και να φράξει τη ροή του αίματος προς τα πόδια.

Ποιες γάτες προσβάλλονται

Κάθε γάτα μπορεί να αναπτύξει HCM. Μελέτες δείχνουν ότι προσβάλλει περίπου το 15% των γατών του γενικού πληθυσμού και ακόμη περισσότερες ανάμεσα στις ηλικιωμένες γάτες. Οι περισσότερες γάτες που προσβάλλονται είναι κοινές, μη καθαρόαιμες γάτες. Μπορεί να εμφανιστεί από την ηλικία λίγων μηνών έως τα τέλη της δεύτερης δεκαετίας της ζωής, αν και οι περισσότερες γάτες είναι μέσης ηλικίας όταν εντοπίζεται. Οι μελέτες διαφωνούν για το αν προσβάλλονται συχνότερα τα αρσενικά, όμως τα αρσενικά τείνουν να εμφανίζουν σοβαρή νόσο σε νεότερη ηλικία.

Σε ορισμένες φυλές η HCM εμφανίζεται σε πολλά μέλη της ίδιας οικογένειας. Στις μέιν κουν και στις ράγκντολ έχουν βρεθεί συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις που συνδέονται με αυτήν. Αναφέρεται επίσης συχνότερα στις βρετανικές και αμερικανικές κοντότριχες, στις σφινξ, στις περσικές, στις γάτες Βεγγάλης, στις νορβηγικές γάτες του δάσους και σε μερικές ακόμη φυλές.

Η υπερλειτουργία του θυρεοειδούς και η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορούν να προκαλέσουν πάχυνση των τοιχωμάτων της καρδιάς με παρόμοιο τρόπο. Οι κτηνίατροι ελέγχουν και για τα δύο, γιατί η αντιμετώπιση της αιτίας μπορεί να βοηθήσει την καρδιά.

Η HCM δεν είναι λοίμωξη. Δεν μεταδίδεται σε άλλες γάτες, σε σκύλους ή σε ανθρώπους. Οι συγγενικές γάτες μπορεί να έχουν τον ίδιο γενετικό κίνδυνο.

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Πολλές γάτες με HCM φαίνονται απολύτως υγιείς. Επιπλέον, οι γάτες κρύβουν καλά την ασθένεια και τείνουν να περιορίζουν αθόρυβα τη δραστηριότητά τους. Τα παρακάτω σημάδια δικαιολογούν ένα τηλεφώνημα στον κτηνίατρό σας.

• Γρηγορότερη αναπνοή σε ηρεμία ή στον ύπνο
• Αναπνοή με περισσότερη προσπάθεια, με την κοιλιά να κινείται περισσότερο από το συνηθισμένο
• Αναπνοή με ανοιχτό στόμα ή λαχάνιασμα μετά από ήπια δραστηριότητα
• Εύκολη κόπωση, τάση να κρύβεται ή περισσότερος ύπνος από το συνηθισμένο
• Μειωμένη πρόσληψη τροφής ή απώλεια βάρους
• Αδυναμία ή χωλότητα στο ένα ή και στα δύο πίσω πόδια
• Λιποθυμία ή σύντομη κατάρρευση

Οι γάτες με καρδιακή ανεπάρκεια βήχουν πολύ σπανιότερα από τους σκύλους. Μια γάτα που δεν βήχει μπορεί και πάλι να έχει υγρό στους πνεύμονες.

Μια χρήσιμη συνήθεια στο σπίτι είναι να μετράτε τη συχνότητα αναπνοής στον ύπνο. Περιμένετε μέχρι η γάτα σας να κοιμάται βαθιά και να μη γουργουρίζει. Μετρήστε πόσες φορές ανυψώνεται ο θώρακας σε 30 δευτερόλεπτα και μετά διπλασιάστε τον αριθμό. Μια υγιής γάτα στον ύπνο συνήθως παίρνει λιγότερες από 30 αναπνοές το λεπτό, και οι κτηνίατροι καρδιολόγοι χρησιμοποιούν αυτόν τον αριθμό ως στόχο για τις γάτες με καρδιακή νόσο. Αν η μέτρηση ανεβαίνει σταδιακά για αρκετές ημέρες ή παραμένει πάνω από 30, καλέστε τον κτηνίατρό σας. Ρωτήστε τον κτηνίατρο ποιος αριθμός θα πρέπει να σας κάνει να τηλεφωνήσετε για τη δική σας γάτα.

Πότε είναι επείγον

Η HCM μπορεί να γίνει ξαφνικά σοβαρή, ακόμη και σε μια γάτα που φαινόταν υγιής. Πηγαίνετε αμέσως σε κτηνίατρο ή σε κτηνιατρείο επειγόντων περιστατικών αν δείτε οποιοδήποτε από τα παρακάτω σημάδια.

• Έντονη δυσκολία στην αναπνοή, αναπνοή με ανοιχτό στόμα ή μαζεμένη στάση με τεντωμένο τον λαιμό
• Ούλα ή γλώσσα που φαίνονται ωχρά, γκρίζα ή μπλε
• Ξαφνική αδυναμία ή παράλυση στο ένα ή και στα δύο πίσω πόδια, συχνά με δυνατές κραυγές και εμφανή πόνο
• Πίσω πόδια ή πατούσες που είναι κρύα στην αφή, με ωχρά ή γαλαζωπά πελματικά μαξιλαράκια
• Κατάρρευση ή λιποθυμία

Η ξαφνική παράλυση των πίσω ποδιών με πόνο είναι χαρακτηριστική ενός θρόμβου που έχει σφηνώσει στο σημείο όπου η κύρια αρτηρία διχάζεται προς τα πίσω πόδια. Οι κτηνίατροι την ονομάζουν αορτική θρομβοεμβολή ή έφιππο θρόμβο. Είναι πολύ επώδυνη και χρειάζεται επείγουσα φροντίδα. Η πρόγνωση είναι συχνά δυσμενής, και πολλές γάτες δεν επιβιώνουν ή δεν ανακτούν τη χρήση των ποδιών τους. Οι γάτες στις οποίες έχει προσβληθεί μόνο το ένα πόδι τείνουν να τα πηγαίνουν καλύτερα, και ορισμένες γάτες περπατούν ξανά μετά από αρκετές εβδομάδες.

Στη διαδρομή προς το κτηνιατρείο, κρατήστε τη γάτα σας μέσα σε κλουβί μεταφοράς και χειριστείτε την απαλά και όσο το δυνατόν λιγότερο. Το στρες επιβαρύνει επιπλέον μια γάτα που ήδη δυσκολεύεται να αναπνεύσει.

Πώς θέτουν τη διάγνωση οι κτηνίατροι

Το πρώτο στοιχείο συχνά προκύπτει σε έναν τακτικό έλεγχο. Με το στηθοσκόπιο ο κτηνίατρος μπορεί να ακούσει καρδιακό φύσημα, έναν επιπλέον ήχο «καλπασμού» ή ακανόνιστο ρυθμό. Οποιοδήποτε από αυτά είναι λόγος για πιο προσεκτική διερεύνηση. Από μόνα τους δεν αποδεικνύουν HCM. Πολλές υγιείς γάτες έχουν φύσημα, και τουλάχιστον μία στις τρεις γάτες με HCM δεν έχει καθόλου φύσημα.

Το υπερηχογράφημα της καρδιάς, που ονομάζεται υπερηχοκαρδιογράφημα, είναι η βασική εξέταση. Δείχνει το πάχος των τοιχωμάτων της καρδιάς, το μέγεθος του αριστερού κόλπου και πόσο καλά κινείται η καρδιά. Συχνά γίνεται από κτηνίατρο καρδιολόγο ή από κτηνίατρο με επιπλέον εκπαίδευση στην καρδιολογία.

Άλλες εξετάσεις βοηθούν να συμπληρωθεί η εικόνα. Οι ακτινογραφίες θώρακα δείχνουν υγρό μέσα ή γύρω από τους πνεύμονες. Μετριέται η αρτηριακή πίεση, και μια εξέταση αίματος ελέγχει τον θυρεοειδή, ιδίως σε γάτες περίπου έξι ετών και άνω. Ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) καταγράφει τον ρυθμό αν ακούγεται ακανόνιστος. Μια εξέταση αίματος που ονομάζεται NT-proBNP μπορεί να βοηθήσει να φανεί αν η δυσκολία στην αναπνοή οφείλεται στην καρδιά ή σε κάτι άλλο. Είναι λιγότερο αξιόπιστη στην ήπια HCM, γι’ αυτό δεν αντικαθιστά το υπερηχογράφημα.

Υπάρχουν τεστ DNA για τις μεταλλάξεις που έχουν βρεθεί στις μέιν κουν και στις ράγκντολ, και τα χρησιμοποιούν κυρίως οι εκτροφείς. Γάτες αυτών των φυλών με αρνητικό αποτέλεσμα έχουν παρ’ όλα αυτά αναπτύξει HCM, οπότε ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν την αποκλείει.

Θεραπεία και ζωή με την HCM

Δεν υπάρχει ίαση για την HCM. Η θεραπεία στοχεύει να μειώσει την επιβάρυνση της καρδιάς, να απομακρύνει το υγρό από τους πνεύμονες και να μειώσει τον κίνδυνο θρόμβων. Το πλάνο εξαρτάται από το πόσο έχει προχωρήσει η νόσος.

Οι γάτες με ήπια πάχυνση και αριστερό κόλπο φυσιολογικού μεγέθους συχνά δεν χρειάζονται φάρμακα στην αρχή. Ο κτηνίατρος συνήθως θα προτείνει επαναληπτικούς ελέγχους και υπερηχογραφήματα. Πολλές από αυτές τις γάτες δεν εμφανίζουν ποτέ σημάδια. Οι γάτες με διογκωμένο αριστερό κόλπο αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και θρόμβων, και οι κτηνίατροι συχνά συνιστούν ένα καθημερινό φάρμακο που κάνει λιγότερο πιθανό τον σχηματισμό θρόμβων.

Μια γάτα με καρδιακή ανεπάρκεια συνήθως χρειάζεται πρώτα νοσηλεία. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει οξυγόνο, ενέσεις για την απομάκρυνση του υγρού από τους πνεύμονες και μερικές φορές παροχέτευση υγρού από τον θώρακα με βελόνα. Οι περισσότερες γάτες χρειάζονται στη συνέχεια καθημερινά φάρμακα στο σπίτι για όλη τους τη ζωή. Ο κτηνίατρος τα προσαρμόζει με τον καιρό με βάση τους επανελέγχους και τις μετρήσεις αναπνοών που καταγράφετε.

Στο σπίτι, δίνετε τα φάρμακα ακριβώς όπως έχουν συνταγογραφηθεί και μιλήστε με τον κτηνίατρο πριν αλλάξετε ή διακόψετε οτιδήποτε. Κρατήστε ένα απλό ημερολόγιο με τις συχνότητες αναπνοής στον ύπνο. Προσφέρετε ένα ήρεμο σπίτι, εύκολη πρόσβαση σε τροφή, νερό και τουαλέτα άμμου, και μια διατροφή με την οποία συμφωνεί ο κτηνίατρός σας. Πριν από οποιαδήποτε αναισθησία, ενδοφλέβιο ορό ή ένεση στεροειδών μακράς δράσης, υπενθυμίστε στον κτηνίατρο ότι η γάτα σας έχει HCM, γιατί αυτά μπορούν να προκαλέσουν καρδιακή ανεπάρκεια σε γάτες που βρίσκονται σε κίνδυνο.

Η πρόγνωση διαφέρει πολύ. Πολλές γάτες με ήπια νόσο τα πηγαίνουν καλά για χρόνια. Είναι πιο δυσμενής όταν έχει ήδη εμφανιστεί καρδιακή ανεπάρκεια ή θρόμβος, αν και με θεραπεία πολλές γάτες εξακολουθούν να έχουν χρόνο ζωής καλής ποιότητας.

Πρόληψη και προληπτικός έλεγχος

Δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί η HCM σε μια συγκεκριμένη γάτα. Οι ιδιοκτήτες μπορούν ωστόσο να την εντοπίσουν νωρίς και να μειώσουν την πιθανότητα μιας ξαφνικής κρίσης. Ένας έλεγχος τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο δίνει στον κτηνίατρο την ευκαιρία να ακούσει ένα νέο φύσημα ή μια αλλαγή στον ρυθμό. Αν εντοπιστεί κάτι τέτοιο, ρωτήστε αν αξίζει να γίνει υπερηχοκαρδιογράφημα. Ο έλεγχος των επιπέδων του θυρεοειδούς και της αρτηριακής πίεσης σε γάτες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας βοηθά στον εντοπισμό θεραπεύσιμων αιτιών πάχυνσης της καρδιάς.

Για τις φυλές που διατρέχουν κίνδυνο, οι ειδικοί συνιστούν τεστ DNA όπου υπάρχει διαθέσιμο τεστ και τακτικά υπερηχογραφήματα καρδιάς στις γάτες αναπαραγωγής. Η αναπαραγωγή από γάτες με HCM δεν συνιστάται.

Τι σημαίνει για τις υιοθετημένες γάτες

Οι περισσότερες γάτες με HCM δεν είναι καθαρόαιμες, επομένως όσοι υιοθετούν διασωσμένες γάτες μπορεί κάλλιστα να τη συναντήσουν. Στην Paw Squadron, κάθε ζώο περνά κτηνιατρικό έλεγχο, λαμβάνει θεραπεία, εμβολιάζεται και αποκτά μικροτσίπ πριν από την υιοθεσία. Ένας έλεγχος μπορεί να εντοπίσει φύσημα ή ασυνήθιστο ρυθμό. Δεν μπορεί να αποκλείσει την HCM, αφού η νόσος συχνά δεν δίνει κανένα σημάδι και πολλές γάτες που πάσχουν δεν έχουν φύσημα.

Τις πρώτες ήρεμες εβδομάδες στο σπίτι, μάθετε ποια είναι η φυσιολογική συχνότητα αναπνοής της γάτας σας στον ύπνο και σημειώστε την ως τιμή αναφοράς. Ενημερώστε τον δικό σας κτηνίατρο για τυχόν καρδιολογικά ευρήματα και αναφέρετέ τα ξανά πριν από οδοντιατρικές επεμβάσεις ή οποιαδήποτε άλλη διαδικασία υπό αναισθησία.

Αν έχετε ερωτήσεις για μια γάτα που σκέφτεστε να υιοθετήσετε, στείλτε μας ένα αίτημα υιοθεσίας. Θα βρείτε περισσότερους οδηγούς για την υγεία της γάτας στην PawPedia.