Στοματίτιδα στη γάτα: σημάδια, αιτίες και θεραπεία

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Τα σημάδια συχνά εμφανίζονται σταδιακά. Πολλοί ιδιοκτήτες παρατηρούν πρώτα μια αλλαγή στον τρόπο που τρώει η γάτα, πριν καν δουν το ίδιο το στόμα.

• Κακοσμία του στόματος
• Σιελόρροια ή βρεγμένο πηγούνι
• Φωνάζει ή τινάζεται όταν χασμουριέται ή τρώει
• Πλησιάζει το μπολ με την τροφή και μετά απομακρύνεται χωρίς να φάει
• Της πέφτει η τροφή από το στόμα ή δυσκολεύεται να καταπιεί
• Τρώει λιγότερο και χάνει βάρος
• Ατημέλητο ή μπερδεμένο τρίχωμα, επειδή η περιποίηση πονά
• Πρησμένοι αδένες κάτω από τη γνάθο

Αν σηκώσετε απαλά το χείλος, τα ούλα μπορεί να φαίνονται έντονα κόκκινα, πρησμένα ή πληγιασμένα. Πολλές γάτες με στοματίτιδα δεν το επιτρέπουν, και αν ανοίξετε το στόμα με τη βία μπορεί να τις πονέσετε. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να εξετάσει το στόμα με ασφάλεια.

Πότε είναι επείγον

Η στοματίτιδα είναι συνήθως ένα μακροχρόνιο πρόβλημα, αλλά ορισμένες καταστάσεις χρειάζονται κτηνίατρο την ίδια μέρα. Τηλεφωνήστε στο κτηνιατρείο σας αν η γάτα σας έχει σταματήσει να τρώει ή να πίνει, φαίνεται αδύναμη ή αφυδατωμένη, αιμορραγεί έντονα από το στόμα ή έχει πρησμένο πρόσωπο. Οι γάτες που μένουν χωρίς τροφή μπορεί να εμφανίσουν μια σοβαρή πάθηση του ήπατος που ονομάζεται ηπατική λιπίδωση, και οι υπέρβαρες γάτες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Μια γάτα που αρνείται κάθε τροφή πρέπει να εξεταστεί σύντομα.

Τα αιφνίδια έλκη ή εγκαύματα στο στόμα είναι επίσης επείγοντα. Μπορεί να συμβούν αφού μια γάτα δαγκώσει ένα ηλεκτρικό καλώδιο ή γλείψει μια χημική ουσία του σπιτιού. Η νεφρική ανεπάρκεια μπορεί επίσης να προκαλέσει έλκη στο στόμα και χρειάζεται κι αυτή άμεση φροντίδα.

Αίτια

Η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Η επικρατέστερη θεωρία είναι ότι το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά στην πλάκα, τη μεμβράνη από βακτήρια που σχηματίζεται στα δόντια. Ο οργανισμός αντιδρά με πολύ περισσότερη φλεγμονή από όση θα προκαλούσε κανονικά η πλάκα, και οι ιστοί του στόματος υφίστανται βλάβη στην πορεία.

Αρκετές λοιμώξεις συνδέονται με την πάθηση. Ο καλυκοϊός της γάτας, συχνή αιτία λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού στις γάτες, βρίσκεται πολύ συχνότερα σε γάτες με στοματίτιδα απ’ ό,τι σε υγιείς γάτες. Σε ορισμένες μελέτες, σχεδόν κάθε γάτα που έπασχε ήταν χρόνιος φορέας. Με την πάθηση συνδέεται επίσης ο ιός της ανοσοανεπάρκειας της γάτας (FIV), και η φλεγμονή των ούλων και του στόματος είναι συχνή στις γάτες που είναι θετικές στον FIV. Ο ιός της λευχαιμίας της γάτας (FeLV), ο ερπητοϊός της γάτας και τα βακτήρια Bartonella έχουν επίσης βρεθεί σε ορισμένες περιπτώσεις. Κανένας από αυτούς δεν εξηγεί κάθε περίπτωση, και πολλές γάτες φέρουν τον καλυκοϊό χωρίς να εμφανίσουν ποτέ στοματίτιδα.

Μια νέα λοίμωξη από καλυκοϊό μπορεί επίσης να προκαλέσει επώδυνα έλκη στη γλώσσα και στα ούλα, συνήθως για σύντομο διάστημα. Αυτό είναι διαφορετικό πρόβλημα από τη χρόνια στοματίτιδα, και ο κτηνίατρός σας θα το εξετάσει μαζί με τις άλλες αιτίες που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Διασωσμένες και πρόσφατα υιοθετημένες γάτες

Ο καλυκοϊός μεταδίδεται εύκολα όπου ζουν πολλές γάτες κοντά η μία στην άλλη, όπως σε καταφύγια, εκτροφεία γατών και αποικίες γατών του δρόμου. Οι μολυσμένες γάτες αποβάλλουν τον ιό με το σάλιο και τις ρινικές εκκρίσεις, οι περισσότερες για τουλάχιστον έναν μήνα και λίγες για χρόνια. Ο ιός μπορεί να παραμείνει μολυσματικός σε στεγνές επιφάνειες έως και έναν μήνα. Ο FIV μεταδίδεται κυρίως μέσω βαθιών τραυμάτων από δαγκώματα, γι’ αυτό είναι συχνότερος σε γάτες που περιπλανώνται και τσακώνονται, ιδιαίτερα σε μη ευνουχισμένα αρσενικά. Πολλές διασωσμένες γάτες προέρχονται από τέτοια περιβάλλοντα.

Στην Paw Squadron, οι πρώτοι σταθμοί μετά από κάθε διάσωση είναι ο κτηνίατρος και ένα μπάνιο. Κάθε ζώο υποβάλλεται σε κτηνιατρικό έλεγχο, θεραπεία, εμβολιασμούς και τοποθέτηση μικροτσίπ πριν από την υιοθεσία. Όταν υιοθετείτε μια γάτα, ρωτήστε τι παρατήρησε ο κτηνίατρος στο στόμα και αν η γάτα έχει ελεγχθεί για FIV και FeLV. Προγραμματίστε μια επίσκεψη στον δικό σας κτηνίατρο τις πρώτες εβδομάδες και ζητήστε του να ελέγξει τα ούλα και το πίσω μέρος του στόματος.

Πώς θέτουν τη διάγνωση οι κτηνίατροι

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως σε ό,τι βλέπει ο κτηνίατρος στο στόμα, ιδιαίτερα στη φλεγμονή στο πίσω μέρος. Το στόμα συχνά πονά πολύ για να εξεταστεί πλήρως όσο η γάτα είναι ξύπνια, γι’ αυτό η καταστολή ή η αναισθησία είναι συνηθισμένες.

Οι εξετάσεις αίματος και ούρων ελέγχουν για νεφρική νόσο και άλλες ασθένειες που μπορούν να επηρεάσουν το στόμα. Οι εξετάσεις για FIV και FeLV αποτελούν συνήθως μέρος του διαγνωστικού ελέγχου, και ορισμένοι κτηνίατροι ελέγχουν επίσης για καλυκοϊό. Οι οδοντικές ακτινογραφίες δείχνουν βλάβες στις ρίζες των δοντιών και στο οστό που δεν φαίνονται από έξω. Αν ο ιστός έχει ασυνήθιστη εμφάνιση ή αν επηρεάζεται μόνο η μία πλευρά του στόματος, ο κτηνίατρος μπορεί να πάρει ένα μικρό δείγμα ιστού, που ονομάζεται βιοψία, για να αποκλείσει τον καρκίνο του στόματος, ο οποίος μπορεί να μοιάζει.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο του πόνου και στην απομάκρυνση αυτού στο οποίο αντιδρά το ανοσοποιητικό σύστημα. Η αφαίρεση των δοντιών δίνει τα καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα στις περισσότερες γάτες. Ανάλογα με το πού εντοπίζεται η φλεγμονή, ο κτηνίατρος αφαιρεί είτε όλα τα δόντια πίσω από τους κυνόδοντες είτε όλα τα δόντια. Στη συνέχεια γίνονται οδοντικές ακτινογραφίες για να επιβεβαιωθεί ότι δεν έχουν μείνει κομμάτια ριζών, αφού οι ρίζες που απομένουν μπορούν να διατηρούν τη φλεγμονή στο στόμα.

Πολλοί ιδιοκτήτες δυσκολεύονται να το αποδεχτούν στην αρχή. Οι περισσότερες γάτες τρώνε καλά χωρίς δόντια μόλις επουλωθεί το στόμα. Όταν η εξαγωγή γίνεται σε πρώιμο στάδιο της νόσου, το 60 έως 80 τοις εκατό των γατών βελτιώνεται πολύ ή φαίνεται να έχει θεραπευτεί. Ορισμένες γάτες βελτιώνονται αργά μέσα σε εβδομάδες ή μήνες, και ορισμένες χρειάζονται και μετά φάρμακα για να παραμένει η φλεγμονή υπό έλεγχο.

Τα φάρμακα από μόνα τους μπορούν να βοηθήσουν για ένα διάστημα. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να συνταγογραφήσει παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, αντιβιοτικά και αντισηπτικά στοματικά διαλύματα ή γέλες. Τα στεροειδή μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή, αλλά συνήθως είναι λιγότερο αποτελεσματικά με την επαναλαμβανόμενη χρήση. Οι γάτες που παίρνουν φάρμακα για μεγάλο διάστημα πριν από την επέμβαση τείνουν να ανταποκρίνονται λιγότερο καλά στην εξαγωγή, γι’ αυτό αξίζει να συζητήσετε νωρίς την επέμβαση με τον κτηνίατρό σας. Για γάτες που δεν ανταποκρίνονται πλήρως, οι κτηνίατροι προσθέτουν μερικές φορές θεραπείες που ηρεμούν την ανοσολογική απόκριση. Πολύ άρρωστες γάτες που αρνούνται την τροφή μπορεί να χρειαστεί να νοσηλευτούν στο κτηνιατρείο, με χορήγηση υγρών ή προσωρινό σωλήνα σίτισης.

Τα παυσίπονα για ανθρώπους μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνα για τις γάτες. Παρακαλούμε δίνετε μόνο ό,τι συνταγογραφεί ο κτηνίατρός σας.

Η μαλακή, υγρή τροφή τρώγεται πιο εύκολα όσο το στόμα πονά ή επουλώνεται. Τα φάρμακα και τα στοματικά διαλύματα έχουν το καλύτερο αποτέλεσμα όταν δίνονται όπως εξηγεί ο κτηνίατρός σας. Συνήθως συνιστώνται επανεξετάσεις, αφού ορισμένες γάτες χρειάζονται προσαρμογή του θεραπευτικού πλάνου σε διάστημα αρκετών μηνών. Αν η γάτα σας έχει ακόμη κάποια δόντια, το καθημερινό βούρτσισμα των δοντιών μπορεί να βοηθήσει να περιοριστεί η πλάκα μόλις το στόμα δεν πονά πια. Ρωτήστε τον κτηνίατρό σας πότε είναι ασφαλές να ξεκινήσετε.

Κίνδυνος για άλλα κατοικίδια και για τους ανθρώπους

Η στοματίτιδα θεωρείται ότι οφείλεται στην ανοσολογική αντίδραση της ίδιας της γάτας. Ορισμένες όμως από τις λοιμώξεις που συνδέονται με αυτήν είναι μεταδοτικές μεταξύ γατών. Ο καλυκοϊός μεταδίδεται μέσω του σάλιου και των ρινικών εκκρίσεων, καθώς και μέσω κοινών μπολ, στρωσιδιών και των χεριών. Ο FIV μεταδίδεται κυρίως με δαγκώματα. Κανένας από τους δύο ιούς δεν μολύνει ανθρώπους ή σκύλους. Αν έχετε κι άλλες γάτες, βοηθά να πλένετε συχνά τα μπολ και τα στρωσίδια. Ρωτήστε τον κτηνίατρό σας ποιο απολυμαντικό είναι αποτελεσματικό κατά του καλυκοϊού, αφού ο ιός επιβιώνει από πολλά κοινά καθαριστικά.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο

Δεν υπάρχει σίγουρος τρόπος να προληφθεί η στοματίτιδα, αφού η αιτία της δεν είναι πλήρως κατανοητή. Τα παρακάτω βήματα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο από τις λοιμώξεις που συνδέονται με αυτήν.

• Ενημερωμένοι εμβολιασμοί. Το βασικό εμβόλιο της γάτας καλύπτει τον καλυκοϊό. Συνήθως προστατεύει από την ασθένεια, αν και δεν αποτρέπει πάντα τη λοίμωξη.
• Συζήτηση με τον κτηνίατρό σας για εξέταση για FIV και FeLV πριν μια νέα γάτα γνωρίσει τις άλλες γάτες σας, και σταδιακή γνωριμία των νέων γατών.
• Στείρωση και διαβίωση των γατών μέσα στο σπίτι ή σε ασφαλή εξωτερικό χώρο, κάτι που μειώνει τους καβγάδες και τα δαγκώματα.
• Διαβίωση των γατών σε μικρές, σταθερές ομάδες όπου είναι δυνατόν.
• Ετήσιος έλεγχος υγείας που περιλαμβάνει εξέταση του στόματος, και βούρτσισμα των δοντιών της γάτας σας αν το δέχεται.

Η στοματίτιδα μπορεί να είναι μακροχρόνια πάθηση, αλλά πολλές γάτες νιώθουν ξανά άνετα με το σωστό θεραπευτικό πλάνο. Αν έχετε ερωτήσεις για την υγεία μιας γάτας που θα θέλατε να υιοθετήσετε, στείλτε ένα αίτημα υιοθεσίας. Περισσότερους οδηγούς φροντίδας για γάτες θα βρείτε στην PawPedia.